તાજેતરમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવનો અસર માત્ર તેલ બજાર સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી. હવે તેની અસર ભારતના બાસમતી ચોખાના બજાર પર પણ જોવા મળી રહી છે. us iran war impact basmati rice prices
છેલ્લા 72 કલાકમાં બાસમતી ચોખાની કિંમતોમાં અંદાજે 7% થી 10% સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે. મુખ્ય કારણ એ છે કે મિડલ ઈસ્ટ દેશોમાં નિકાસમાં અચાનક અવરોધ ઉભો થયો છે. આ દેશો ભારતના બાસમતી ચોખાના સૌથી મોટા ખરીદદારોમાં આવે છે.
મિડલ ઈસ્ટમાં નિકાસ કેમ અટકી?
ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ખાડી વિસ્તારમાં વધેલા તણાવને કારણે ઘણા શિપિંગ માર્ગો પર જોખમ વધી ગયું છે. તેના કારણે અનેક જહાજો આ માર્ગો ટાળવા લાગ્યા છે.
આ સ્થિતિમાં ભારતીય બંદરો પર લાખો ટન બાસમતી ચોખો અટકી ગયો છે, કારણ કે માલ મોકલવા માટે યોગ્ય અને સુરક્ષિત માર્ગો ઉપલબ્ધ નથી.
બંદરો પર અટક્યો લાખો ટન ચોખો
નિકાસકારો મુજબ હાલની પરિસ્થિતિમાં:
- અંદાજે 2 લાખ ટન બાસમતી ચોખો ભારતીય બંદરો પર જ અટકેલો છે
- લગભગ 2 લાખ ટન ચોખો પરિવહન દરમિયાન જ અટવાઈ ગયો છે
અર્થાત્ કુલ મળીને લગભગ 4 લાખ ટન બાસમતી ચોખો સપ્લાય ચેઇનમાં અટવાઈ ગયો છે.
આ કારણે નિકાસ ધીમી પડી રહી છે અને ઘરેલુ બજારમાં સપ્લાય વધતા ભાવ નીચે આવવા લાગ્યા છે.
બાસમતી ચોખાનો મોટો બજાર છે મિડલ ઈસ્ટ
વિત્તીય સંસ્થા ક્રિસિલના અંદાજ મુજબ, ગયા નાણાકીય વર્ષમાં ભારતે લગભગ 6 મિલિયન ટન બાસમતી ચોખાનો નિકાસ કર્યો હતો.
તેમાંથી લગભગ 70–72% નિકાસ મિડલ ઈસ્ટ અને પશ્ચિમ એશિયાના દેશોમાં થાય છે.
આ દેશોમાં બાસમતી ચોખો મુખ્ય ખોરાકનો ભાગ હોવાથી તેની માંગ સતત રહે છે. પરંતુ હાલના સંઘર્ષને કારણે શિપમેન્ટ મોડું થવાની અને વેપાર પર અસર પડવાની શક્યતા વધી ગઈ છે.
માલવહન ખર્ચ થયો બમણો
ખાડી વિસ્તારમાં જોખમ વધવાથી શિપિંગ અને ઈન્સ્યોરન્સ ખર્ચ પણ ઝડપથી વધ્યો છે.
ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગ (Hormuz Strait)માંથી પસાર થતા જહાજો માટે બીમા કંપનીઓએ પ્રીમિયમ વધાર્યું છે અથવા કેટલીક જગ્યાએ કવરેજ ઘટાડ્યું છે.
પરિણામે:
- માલવહન ખર્ચ લગભગ બમણો થયો છે
- ઘણા વેપારીઓ માટે નિકાસ અલાભકારી બની રહી છે
આ કારણે ઘણા નિકાસકારોએ મિડલ ઈસ્ટ માટે નવા ઓર્ડર લેવાનું તાત્કાલિક બંધ કર્યું છે.
ખેડૂતો પર શું અસર પડશે?
હાલની સ્થિતિમાં ખેડૂતોને તરત મોટું નુકસાન થવાની શક્યતા ઓછી છે.
કારણ કે મોટા ભાગના ખેડૂતો પાક પહેલાથી જ વેપારીઓ અથવા નિકાસકારોને વેચી ચૂક્યા છે. એટલે હાલનો ભાવ ઘટાડાનો ભાર મુખ્યત્વે વેપારીઓ અને નિકાસકારો પર પડી રહ્યો છે.
પરંતુ જો આ સંઘર્ષ લાંબો સમય ચાલે અને નિકાસમાં અવરોધ યથાવત રહે, તો આવનારા અઠવાડિયામાં ઘરેલુ બજારમાં ભાવ પર વધુ દબાણ આવી શકે છે.
