આજે સવારે તમે પેટ્રોલ પંપનો રેટ ચેક કર્યો? કદાચ નહીં. પરંતુ દુનિયાના નકશા પર ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે વધેલા તણાવના કાળા વાદળો હવે ભારતના સામાન્ય ઘરો સુધી પહોંચી શકે છે. સોમવારનો દિવસ વૈશ્વિક બજાર માટે ખૂબ જ તણાવભર્યો રહ્યો. Iran and oil prices
જેમ જ ઈરાને ઇઝરાયલ પર મિસાઈલ હુમલો કર્યો, તેમ જ કાચા તેલના બજારમાં આગ લાગી ગઈ. બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ એક ઝાટકે લગભગ 13 ટકા ઉછળી ને $82 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો. આ પ્રકારનો ઉછાળો કોઈ પણ દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે ચેતવણી સમાન માનવામાં આવે છે.
બજારમાં આટલો હડકંપ કેમ?
આ માત્ર આંકડાઓની હલચલ નથી, પરંતુ ગંભીર ભૂરાજકીય સંકટ છે. જ્યારે વિશ્વના મહત્વના ખેલાડીઓ આમને-સામને આવે છે, ત્યારે સપ્લાય ચેન સૌથી પહેલા હચમચી જાય છે.
આ આખી સ્થિતિમાં સૌથી મહત્વનું નામ છે હોર્મુઝ જળડમરુમધ્ય. સમુદ્રનો આ સંકુચિત માર્ગ દુનિયાના લગભગ 20 ટકા તેલ માટે જીવનરેખા ગણાય છે. જો યુદ્ધના કારણે અહીં અવરજવર પ્રભાવિત થાય, તો વૈશ્વિક સપ્લાય પર સીધી અસર પડી શકે છે.
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે જો સ્થિતિ વધુ બગડે અને સપ્લાય અટકે, તો ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ સરળતાથી $100 પ્રતિ બેરલનો આંક પણ પાર કરી શકે છે. એ સ્થિતિ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે વધુ ગંભીર બની શકે છે.
ભારત માટે આ ચિંતાનો વિષય કેમ?
ભારત માટે આ સમાચાર સામાન્ય નથી. આપણો દેશ પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતનો લગભગ 85 ટકા કાચો તેલ આયાત કરે છે. એટલે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધે, તો તેનો સીધો ઝટકો ભારતને લાગે છે.
આયાત બિલમાં વધારો
જો કાચું તેલ મોંઘું ખરીદવું પડે, તો દેશનું આયાત બિલ વધી જશે. તેનો દબાણ ફોરેક્સ રિઝર્વ અને કરંટ એકાઉન્ટ ડિફિસિટ પર પડી શકે છે. લાંબા ગાળે આ અર્થતંત્ર માટે ભારરૂપ બની શકે છે.
મોંઘવારી પર સીધી અસર
તેલ માત્ર પેટ્રોલ અને ડીઝલ પૂરતું સીમિત નથી. સમગ્ર ટ્રાન્સપોર્ટ, લોજિસ્ટિક્સ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર તેની પર આધારિત છે. જો ઈંધણ મોંઘું થાય, તો માલ ઢુવાણ ખર્ચ વધે છે અને અંતે રોજિંદી વસ્તુઓ — જેમ કે શાકભાજી, અનાજ અને ઘરખર્ચ — બધું મોંઘું થવા લાગે છે.
